سيد جلال مصطفوى كاشانى
430
مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )
بقراط را اطباى دورهء نهضت علمى اسلامى « امام الاطبا » و اروپاييان « پدر علم طب » لقب دادهاند ، و او علاوه بر آنچه از پزشكان وطن خود و كشيشان پرستشگاههاى آن آموخته بود ، از طب ملل ديگر نيز مطالب زيادى فراگرفت و بناى طبابت را بر بررسى حال بيماران و تطبيق آن با نظرهايى كه در باب علت پيدايش بيمارى از حيث به هم خوردن اعتدال اخلاط بدن و بروز فساد در آنها داشت ، قرار داد . خلاصه ، به طب يك صورت علمى داد و اطلاعاتى را كه از راه تجربه و ممارست در حال بيماران به دست آورده بود ، نوشت . كتابها و رسالههاى منسوب به او ، قرنها بعد از او ، حكم كتب درسى پزشكى را داشتند و پزشكان آنها را اساس طب مىدانستند و تخطى از مندرجات آن را خطا و گناه مىشمردند . از نوشتههاى منسوب به بقراط ، سوگندنامهاى است كه اولين سند و نوشته مضبوط در باب اخلاق يا آيين پزشكى محسوب مىشود و متن آن به قرار زير است : به خدايى كه پرورنده زندگانى و بخشنده تندرستى و آفريننده هر دارو و درمان است و به اسكولاب و به تمام اولياى خدا سوگند ياد مىكنم و همه را گواه مىگيرم كه به اين سوگند و پيمان وفا كنم ؛ معلم خود را ، كه اين صنعت را به من آموخته است ، بهمنزلهء پدر خود دانم و در مقابل او مواسات كنم و اگر به مالى محتاج شود ، از مال خود به او بدهم و فرزندان استاد را با برادران خود يكسان شمرم و اگر بخواهند اين علم را بىاجرت به ايشان بياموزم و از شاگردان خود و از فرزندان استاد و شاگردان ديگر كسى را در اين فن شركت دهم كه به اين عهدنامه متعهد شود و به كسى كه زير بار اين عهد و پيمان نرود به هيچ وجه نياموزم و عهد مىكنم كه در تمام معالجات مقصودم نفع بيماران باشد و اگر كسى دوايى كشنده بخواهد ندهم و اگر در اعدام نفسى مشورت شود ، اظهار عقيده نكنم ، به زنها دوايى كه مسقط جنين باشد ندهم و در انجام اعمال طبى نظافت و پاكيزگى را كاملا رعايت نمايم ، امور ناگفتنى را كه در وقت معالجه بيماران مىبينم و يا در غير وقت معالجه مىشنوم ، هيچ جا و براى هيچ كس نقل نكنم . بقراط حتى قبل از آموختن طبابت ، دقت در وضع اخلاقى و روحى داوطلبان طبابت را لازم مىدانسته است و معتقد بوده است كه بايد از آموختن طب به كسانى كه بر سيره و روش و آيين اسكولاب نيستند ، امتناع كرد و تا صحت عمل و ديانت آنان مسلم نشده است ، چيزى به آنان نياموخت . بعد از بقراط ، نوشتهها و طب او در ممالك يونان ، روم ، مصر و آسياى صغير رواج يافت و جالينوس كه چند قرن بعد از او ظهور كرد ( 131 - 201 بعد از ميلاد ) ، مطالب زيادى بر آن